Beenlengteverschil

Een beenlengteverschil kan rugklachten geven of arthrose door een ongelijke drukverdeling. Maar wanneer krijgt u last van een beenlengteverschil, en wat is nog normaal? Wanneer moet je een aanpassing aan of in de schoen gebruiken en wanneer juist niet? Is een operatie mogelijk, en wat voor operatie in dat geval?

Meer dan de helft van de bevolking heeft een beenlengteverschil. We lijken wel symmetrisch, maar dat zijn we niet! Het verschil in beenlengte kan oplopen tot wel 2 cm zonder dat betrokkene daar ooit iets van merkt. De meeste mensen hebben echter een kleiner verschil.

Als meer dan 50% van de bevolking iets heeft, dan is dat geen afwijking meer maar een norm. Als de meeste mensen een beenlengteverschil hebben zonder daar klachten van te krijgen dan is dat dus normaal.

Onze vraag nu is dus: hoeveel beenlengteverschil leidt tot klachten, wanneer leidt dat tot klachten en wanneer en hoe moeten we ingrijpen.

Oorzaken van een beenlengteverschil

  • Aangeboren
  • Ontsteking in het been waardoor de groei is vertraagd
  • Tumor in het bot
  • Breuk waarbij botten niet goed in elkaars verlengde weer zijn aangegroeid
  • Breuk waarbij in de kindertijd de groeischijf kapot is gegaan
  • Verlamming zoals door kinderverlamming of een hersenbloeding
  • Door operaties, bijvoorbeeld een nieuwe heup
  • In verreweg de meeste gevallen is er geen duidelijke oorzaak en is het verschil kleiner dan 1,5 – 2 cm

Ze was bijna 90 en had aan een kant drie maal een nieuwe heup (Totale Heup Prothese, THP) gekregen, de eerste toen ze 50 was. Als er een versleten was, dan moest er een nieuwe in. Dan moest de oude worden losgemaakt en dat ging niet vanzelf. Op die manier was haar been wel 10 cm korter geworden. Opnieuw opereren was geen optie. De schoenmaker maakte een hak- en zoolverhoging. Ze liep met behulp van een rekje en hardlopen deed ze al lang niet meer. Ze kon zich redden maar het was wel een enorme handicap.

Gevolgen van een beenlengteverschil

Beenlengte verschil effect op bekken en rugAls een been langer is dan het andere, dan staat het bekken ook scheef. De rug staat dan in een scheve houding, een scoliose. Als je voldoende plankjes onder het te korte been legt, dan staan bekken en rug wel recht. Je kan dus overwegen om in zo’n geval een verhoging in zool of schoen te maken. Toch is het niet altijd verstandig om het hele beenlengteverschil te compenseren met een hakverhoging!

Bij een beenlengteverschil wordt het langere been zwaarder belast, in ieder geval is de belasting niet symmetrisch. De heup of knie kan daardoor aan een kant harder slijten. Ook de rug krijgt te maken met een asymmetrische belasting waardoor er op den duur klachten kunnen ontstaan.

Uit onderzoek blijkt echter dat verschillen in beenlengte tot 1,5 of 2 centimeter door het lichaam meestal zonder problemen worden opgevangen. Mensen zijn het zich vaak niet eens bewust. Boven 2 cm kunnen er wel klachten ontstaan, boven drie cm verschil zie je ook een afwijkend looppatroon en moet je meestal ingrijpen.

Hoe stel je een beenlengteverschil vast

Er zijn verschillende methodes om de beenlengte te meten, de ene nauwkeuriger dan de andere.

  • Je plaatst dunne plankjes onder een been en kijkt of het bekken dan recht staat. Tamelijk onnauwkeurig, maar wel effectief.
  • Je meet met een centimeter vanaf een punt op het bekken tot een punt op de enkel. Ook tamelijk onnauwkeurig. Als de benen scheef liggen dan doe je al snel een verkeerde meting. Dus een paar keer meten en telkens even de benen anders leggen. Erg moeilijk als de patiënt wat meer vet heeft: je kan dan niet goed voelen waar de punten op het bekken zitten.
  • Röntgenfoto’s van het hele been met mee fotograferen van een meetlat of computertomografie. Dit is heel nauwkeurig maar erg duur. Deze laatste methode wordt alleen gebruikt bij kleine kinderen met grotere afwijkingen, waarbij het precies instellen van verhogingen of het maken van een beslissing over een hersteloperatie belangrijk zijn voor het voorkomen van problemen in het latere leven.

Op de opleiding leerden we de eerste twee methodes. Ik kreeg te horen dat ik een beenlengteverschil had van 1,5 cm. Ik was 18 en klachtenvrij.  Nu, decennia later, heb ik nog steeds nergens last van. Nee, nooit wat aan of mee gedaan, en jaren probleemloos hard gelopen.

Als er een beenlengteverschil of een scheef bekken lijkt te zijn, dan moet trouwens ook bekeken worden of er niet aan een kant een doorgezakte voet is, of er een scheef bekken is (staat het bekken in zit of lig ook nog scheef, dan kan dat niet meer door de benen komen) en of er spiercontracturen zijn. Iemand die spastisch is, kan scheef staan maar dat komt dan niet door de botten maar door spastische of verkorte spieren.

Ze had net een nieuwe heup gekregen en liep weer redelijk, maar mank. Dan duurt het even voor ik achterhaald hebt waardoor. Uit beenlengte meten bleek dat het geopereerde been 2,5 cm langer was. De heupprothese paste niet goed in het bot. Ze kreeg een hakverhoging aan de andere kant, want opnieuw opereren zou meer kapot maken dan oplossen.

Hoe behandelen we een beenlengteverschil, en misschien nog belangrijker, wanneer behandelen we een beenlengteverschil niet?

Informatie over operaties bij beenlengteverschil.

14 antwoorden op “Beenlengteverschil”

  1. Beste ik ben 29 jaar en ik heb rond mijn 10 jaar mijn heup gebroken.
    Ik heb altijd veel rugpijn gehad (discus heria en gekantelde bekken)
    Een paar jaar terug hebben ze ook gezien dat ik 2 cm beenlengte verschil heb.
    Ik draag nu een zooltje (hiel) in men schoen van 1 cm is dit voldoende?
    Ik wou ook nog even vragen of dat verschil meer kan worden naarmate de jaren?
    Vriendelijke groetjes
    Yasmin

    1. Beste Yasmin,

      Ik heb je niet gezien en ik heb ook geen verdere onderzoeksgegevens over jou. Ik kan dus alleen in het algemeen spreken.

      Een centimeter correctie is over het algemeen voldoende, de meeste mensen hebben een beenlengteverschil en daar kan het lichaam over het algemeen uitstekend op compenseren.
      Of je rugklachten komen van het beenlengteverschil is nog maar zeer de vraag. Ook met goed onderzoek weet je nooit zeker of dat beenlengteverschil de oorzaak ervan is. Mijn eigen benen verschillen anderhalve centimeter en ik heb ondanks veel tillen en veel belasten nooit rugklachten (lucky me).

      Sport je voldoende, zijn de rugspieren sterk genoeg? Wat doe je aan beweging en sporten? Dat is dus ook een nadeel van iemand niet kunnen zien en kunnen spreken, ik weet niet hoe je in elkaar steekt.
      Mijn advies; kies een sport of een manier van bewegen waar je plezier in hebt en die je dus gaat volhouden. Doe bijvoorbeeld al mee met YouTube filmpjes van bijvoorbeeld Pilates, ik geloof heel erg in het effect daarvan! Maak je rug- en buikspieren sterk. Met een zwakke rug krijg je sneller klachten dan met een sterke.

      Je vraag over of het beenlengteverschil groter kan worden? Gelukkig niet. Het verschil is er OF al vanaf je geboorte, OF is ontstaan door die gebroken heup. Maar tenzij je nogmaals je benen breekt zal het lengteverschil gewoon blijven zoals het nu is, niet meer en niet minder worden.
      Bij kinderen kan het verschil toenemen doordat het ene been blijft groeien en het andere been niet meer meegroeit als de groeischijf kapot is of het been is verlamd. Bij volwassenen speelt dat niet.

      Hoop dat het je vragen een beetje beantwoord heeft, sterkte, en gewoon lekker sporten! groetjes Conny

  2. Hallo,
    Op mijn 11 is er na een hoop ziekenhuisbezoekjes een beenlengteverschil geconstateerd. Het zou destijds alleen geopereerd kunnen worden wanneer het verschil 4,5 cm was. Echter was het toen ‘maar’ 3/3,5 cm. Omdat het verschil niet groter werd, werden er zooltjes gemaakt.
    Doordat dit toen al best prijzig was, heb ik het ook bij deze zooltjes gehouden. Tot dat ik een paar maanden terug veel last van mijn onderrug kreeg(overigens wel vaker rugklachten). Momenteel bij de fysio geweest en bij de podotherapeut.
    Zooltjes zijn in de maak en de eerste rekening ligt al op de vloer. Het blijkt dat dit met een basisverzekering allemaal niet vergoed wordt, zelf niet met doorverwijzing van huisarts?
    Valt een ‘groot’ beenlengteverschil niet onder chronische aandoeningen? Momenteel is er namelijk zelfs sprake van een lichte kromming in mijn ruggenwervel..

    1. Beste Heleen,

      De chronische lijst wordt bepaald door de minister van Volksgezondheid. Alle aandoeningen die op die lijst staan geven onder bepaalde voorwaarden recht op vergoedingen. Op die lijst staat niets over een beenlengteverschil. Wel staat er dat er rechten zijn voor vergoedingen bij een progressieve kyphoscoliose. Dat wil zeggen, dat er sprake moet zijn van een erger wordende kromming in de wervelkolom. Een kromming in de wervelkolom noem je een scoliose, en als er ook een voor-achterwaartse kromming is een kyphoscoliose. Maar ook dat is hier niet aan de orde, want de kromming wordt hoogstwaarschijnlijk niet erger dan hij nu is zolang het beenlengteverschil niet erger wordt. Overigens is die scoliose er altijd geweest vanaf dat het beenlengteverschil er was. Die kromming is niet van de laatste tijd. Anders zouden je benen niet allebei op de grond gekomen zijn. Er is dus niet “momenteel een lichte kromming”, maar die kromming is nu pas gezien. Die zat er echt al lang maar viel pas op toen iemand goed is gaan kijken omdat je klachten had.

      Ik ben er nooit voor dat het hele beenlengteverschil gecompenseerd wordt mbv aanpassingen: meestal wordt er geen hinder ervaren van een beenlengteverschil tot 1,5 cm. Bovendien is het lichaam al een langere tijd gewend aan een beenlengteverschil. Als je dat in een keer zou wegwerken met hakverhogingen dan heeft het lichaam er moeite mee om zich opnieuw aan te passen, en dat aanpassingsprobleem wordt erger naarmate we ouder worden. De fysio kan proberen (waarschijnlijk is dat al gebeurd) met plankjes onder het te korte been of dat invloed heeft op de scoliose (kromming) van de wervelkolom. Alleen dan heeft een hakverhoging zin.

      Uitgaande van een acceptabel beenlengteverschil van 1,5 cm en het huidige verschil van 3 – 3,5 cm heb je dus een oplossing nodig van maximaal 2 cm. Je kan voor de dure oplossing gaan en dat via een podotherapeut doen (misschien is er meer aan de hand met de voeten zodat een zooltje absoluut noodzakelijk is), maar een goede schoenmaker draait zijn hand niet om voor een paar cm hakverhoging. Je zou dan een verhoging in de schoen kunnen nemen van 0,5 cm en een hakverhoging onder de schoen van 1 of 1,5 cm, dan valt jet nauwelijks op. Tenzij je 30 paar schoenen hebt, is dat niet duur.

      Overigens hebben heel veel mensen een scoliose of kromming van de wervelkolom zonder ooit rugklachten te krijgen. Je wordt er misschien iets kwetsbaarder van. En anderen hebben rugklachten zonder een scoliose. Weet je zeker dat je rug sterk genoeg is? Doe je oefeningen om hem sterker te maken? Zijn er andere factoren die de rug kunnen beïnvloeden en die je nog zou kunnen doen? Denk aan houding, bewegen, afvallen, Pilates of andere krachttraining. Als je alles op de zooltjes gooit dan laat je misschien goede en gratis mogelijkheden liggen om de rugklachten aan te pakken. Zooltjes kosten geld, sporten, bewegen en afvallen kosten inspanning.

      Al deze dingen schrijf ik op, maar misschien hebben jij en de fysio dat al allemaal doorgenomen en is dit hele verhaal overbodig. Ik weet niet hoe oud je bent, hoe zwaar, hoe en hoeveel je beweegt, of je misschien een topsporter bent, hoe je verder in elkaar zit, dus een advies-op-maat kan dit nooit worden. Mijn enige echte advies: wees creatief in de oplossingen! Probeer alles en behoud het goede.
      Succes!

  3. Goedemorgen, door mcl-2 in mijn knie zijn de spieren in mijn bovenbeen verkort geraakt. Daardoor heb ik na 5 maanden ernstige problemen met buigen, en erger nog, strekken van het aangedane been. Hierdoor loop ik mank en ben ik verminderd mobiel. Lopen geeft pijn in mijn hele lijf.Kan dit goed komen? En wat is een goede behandeling van de fysio? ( benadering en frequentie?) Tot nu toe versterkende beenspieroef. moeten doen maar dit heeft geen effect gehad op het beter kunnen strekken ( logisch lijkt me) Ik maak me zorgen en wil alles( laten) doen wat haalbaar en nodig is. Mvg.

  4. Beste Fysioinfo,

    Zouden jullie mij meer informatie/ervaringen kunnen verschaffen over het operatief oplossen van een beenlengte verschil groter dan 3 cm? Is het verstandig om het ‘goede’ been operatief te laten inkorten of het ‘slechte’ been operatief te verlengen? Wat zijn de consequenties/gevolgen ervan (op het lichaam)?

    Is best belastend om iedere keer maar weer de nieuwe (linker) schoen weer te moeten aanpassen/verhogen bij de schoenmaker. In de schoen zit al de maximale verhoging die mogelijk is.

    Hoe ziet de toekomstperspectief eruit met een beenlengte verschil van meer dan 3 cm? Welke mogelijke klachten kunnen ontstaan naarmate de leeftijd vordert?

    Kent u misschien ook meer goede websites/informatiebronnen die hier over gaan en/of andere oplossingen?

    Ik zie uw reactie heel graag tegemoet!

    Met vriendelijke groet,

    Yannie Lee

    1. Beste Yannie Lee,
      Dit zijn heel specialistische vragen, niet voor een fysiotherapeut tenzij die er dagelijks mee werkt. Vraag het de orthopeed, die heeft antwoorden.
      Een ding wil ik wel kwijt: Een operatie om een beenlengteverschil op te lossen is geen kleinigheid. Ik weet ook niet hoe oud je bent. Als het met een schoen is op te lossen dan is dat toch het overwegen waard. Maar nogmaals: overleg dit met de orthopeed!
      Veel succes!

  5. Door een ernstig auto ongeluk op 11 jarige leeftijd brak mijn linkerbeen op 3 plaatsen. Aan mijn enkel, onder en boven mijn knie. Na 4 operaties, 3 spijlen om de beenderen op hun plaatst te houden, 5 maanden gips en rekverband met gewicht mocht ik opnieuw leren lopen. Het beenlengte verschil is 3 cm. Ik ben nu 61 jaar en heb een doorgezakte voet. Ik heb zelf steeds vanaf mijn 24 ste jaar een inlegzool ontworpen van 2 cm en draag alleen gesloten schoenen. Zonder de inlegzool heb ik een scherpe pijn in mijn linkerheup. Met de zool trekt de pijn vrij snel weg.
    De laatste maanden echter heb ik vaak last van mijn linker enkel. Plotseling begint het vooral bij lang zitten pijn te doen en gaat het lopen opdat moment heel moeilijk. Ik vrees slijtage maar ben nog niet voor onderzoek naar de dokter gegaan. Ik merk ook dat wanneer ik platte schoenen aan heb mijn enkel pijnlijker is dan wanneer ik schoenen met hoge hakken draag. Is er hier sprake van slijtage?

  6. Nou op dit moment ga ik kapot van de pijn. Ik kan er niet van slapen dus ben wat gaan Googlen. Wat typ je dan in hmm lastig pijn in mijn rug. Met regelmatig onverwachte kramp scheuten alsof ik moet baren echt net zo pijnlijk als n wee! Mijn bil doet zeer en m’n been tintelt tot in mijn tenen. Mijn heup doet ook lekker mee aan de kant van mijn tintelende been ik word er gestoord van en zit te denken n chiroprakter te bellen. Wat denken jullie ervan?

    1. Beste Mo,

      Dit klinkt in mijn oren meer als een hernia, als ik jou was zou ik naar een fysiotherapeut stappen. (Ook als er sprake zou zijn van een beenlengte verschil, zou je eerder naar een podoloog moeten stappen dan naar een chiropraktor).

  7. Na enkele jaren met toenemende rugpijn met uitstraling naar het been kwam ik rond mijn 20e levensjaar bij de fysiotherapeut. Die constateerde een beenlengteverschil van 1.5cm. Met een zooltje is daar nu ongeveer 7mm van gecompenseerd en mijn rugklachten zijn grotendeels verdwenen (af en toe nog wel pijn, maar niet meer voortdurend en veel minder hevig). In mijn geval hielp het compenseren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.